Εξώφυλλο & Δελτίο τύπου

1η Έκδοση: Μάρτιος 2026

Κι αν δεν είμαστε –απλώς– (βιολογικές) υπολογιστικές μηχανές;
Κι αν η φύση δεν συντίθεται –απλώς– από διακριτά δεδομένα;

Το βιβλίο αποτελεί μια φιλοσοφική μελέτη των θεμελίων και μερικών σημαντικών συνεπειών της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τα κεφάλαιά του επανεξετάζουν το τρίπτυχο άνθρωπος–φύση–τεχνολογία με αναφορά στο εν λόγω τεχνούργημα, επιχειρώντας να το θέσουν ενώπιον του πραγματικού του εαυτού που συχνά λησμονείται ή αποκρύπτεται. Στόχος του είναι να συμβάλει στην αποδόμηση εσφαλμένων πεποιθήσεων και δυστοπικών προβλέψεων που θεμελιώνονται σε παρανοήσεις ή εξιδανικεύσεις γύρω από τη φύση, τις εφαρμογές και τη λειτουργία της (πιο σωστά διατυπωμένης από τον συγγραφέα) Τεχνητής «Νοημοσύνης».

Στο πλαίσιο αυτό αναδεικνύεται ως κεντρικό πρόβλημα η εγκατάλειψη της κριτικής αναζήτησης για το τι συνιστά νοημοσύνη στον άνθρωπο. Στα μέσα του 20ού αιώνα και στη βάση οντολογικών και επιστημολογικών θεμελίων που διαμορφώθηκαν σταδιακά ήδη από την αυγή της νεωτερικότητας, η επιστημονική κοινότητα αποδέχθηκε ως δεδομένες, αφενός, την υπόθεση ότι φύση και κόσμος μπορούν να δεδομενοποιηθούν ολοκληρωτικά και, αφετέρου, πως η νοημοσύνη εξαντλείται στην υπολογιστική επεξεργασία (των δεδομένων του κόσμου) – κι εφόσον η τελευταία μπορεί να προγραμματιστεί σε τεχνητά κατασκευασμένες μηχανές, οι ίδιες θεω­ρήθηκαν «νοήμονες». Αν όμως, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, η νοημοσύνη δεν περιορίζεται σε αυτή τη λειτουργία, τότε ο όρος «Τεχνητή Νοημοσύνη» είναι παραπλανητικός. Η νοηματοδότηση, η φαντασία, η σωματικότητα, η περιέργεια, το ενδιαφέρον, η ανησυχία, η βούληση –έννοιες που αντιστέκονται στην προσομοίωση από μηχανές– αναδεικνύονται ως τα όρια των μηχανών.

Το βιβλίο δεν απορρίπτει την Τεχνητή Νοημοσύνη συλλήβδην ούτε είναι τεχνοφοβικό. Επιχειρεί, όμως, να την τοποθετήσει –ή, ίσως, να την επαναφέρει– στη θέση της. Με αυτόν τον τρόπο επιθυμεί να συνεισφέρει στον περιορισμό των μυθευμάτων που δημιουργούνται γύρω της, τα οποία είναι υπεύθυνα για τις κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές συνέπειές της.
 

"Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο για την τεχνητή νοημοσύνη"
Γράφει ο Βασίλης Σκουρής, στο DNEWS

(...) Ένα ζήτημα που πρέπει να σκεφτούμε, για να εκτιμήσουμε σωστά την κατάσταση με την ΤΝ, είναι το γιατί και το πώς αυτό το πεδίο έρευνας έχει λάβει τόσο μεγάλη έκταση σήμερα συγκεκριμένα. Ως ερευνητικό πρόγραμμα υπάρχει πολλές δεκαετίες τώρα, αλλά παρέμενε κλεισμένο στα ερευνητικά εργαστήρια, όπως σήμερα παραμένουν χιλιάδες άλλα ερευνητικά προγράμματα, την ύπαρξη των οποίων δεν μαθαίνουμε καν. Πώς έφτασε να καταστεί τόσο σημαντικό, σε σημείο που επηρεάζει, πλέον, την πορεία της ανθρωπότητας και του πλανήτη; Δύο έννοιες είναι σημαντικές ως προς αυτό το ερώτημα, και συνδέονται, μάλιστα, με την οντολογική παραδοχή που εξετάσαμε σε όλο το εύρος του παρόντος βιβλίου: δεδομενοκρατία και καπιταλισμός της επιτήρησης. (...)

Διαβάστε περισσότερα εδώ
Βασίλης Σκουρής, DNEWS (08/03/2026)

Κινδυνεύουμε, όντως, από την τεχνητή νοημοσύνη; Ένα βιβλίο που ρίχνει φως στην τεχνολογία που ήρθε να ανατρέψει όλα όσα γνωρίζαμε και όσα φανταζόμασταν για το μέλλον της ανθρωπότητας,
γράφει ο Τάσος Τσακίρογλου, στο ROSA

(...) Το βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη «Η τεχνητή νοημοσύνη ενώπιον του εαυτού της: επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας» (εκδόσεις Τόπος) είναι ένα απολύτως χρήσιμο εργαλείο για τους κινδύνους που εγκυμονούν οι τεχνοκρατικές βεβαιότητες και όσον αφορά την εκπαίδευση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ανάλογα με τον ποιος την εκπαιδεύει να υιοθετήσει όλες τις προκαταλήψεις του, με αποτέλεσμα, για παράδειγμα στις ΗΠΑ, να αναπαραγάγει όλο το ρατσισμό σε βάρος των αφροαμερικανών. Επίσης, από το 2014 διεξάγονται στη Γενεύη συζητήσεις σε διπλωματικό επίπεδο με σκοπό την απαγόρευση των ΦΑΟΣ (Φονικά Αυτόνομα Οπλικά Συστήματα). Την ίδια στιγμή κάποιοι από τους συμμετέχοντες σε αυτόν τον διάλογο (Κίνα, Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Ισραήλ) έχουν εμπλακεί σε έναν επικίνδυνο ανταγωνισμό αυτόνομων όπλων. Όσον αφορά δε το Ισραήλ, πληροφορίες αναφέρουν ότι έχει κατασκευάσει ρομπότ με άδεια να σκοτώνουν ανθρώπους. Αυτά περιπολούν στα σύνορα με τη Γάζα και πυροβολούν Παλαιστίνιους. (...)

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Τάσος Τσακίρογλου, ROSA (31/3/2026)

Τελικά τι σημαίνει «νοημοσύνη»;
γράφει ο Ιωάννης Βαρθολομαίου, στης Νησίδες, της Εφημερίδας των Συντακτών

(...) Τεχνητή Νοημοσύνη (Τ.Ν.) δεν αποτελεί απλώς μια τεχνολογική καινοτομία της ψηφιακής εποχής, αλλά μια βαθύτερη πρόκληση για τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο το νεωτερικό υποκείμενο έμαθε να κατανοεί τον εαυτό του, τη γνώση και τη σχέση του με τη φύση. Η διάχυση των αλγοριθμικών διαδικασιών στην κοινωνική και οικονομική ζωή δεν εγείρει μόνο ζητήματα τεχνολογικής ισχύος ή πολιτικής ρύθμισης, αλλά διανοίγει εκ νέου το θεμελιώδες ερώτημα για το τι σημαίνει «νοημοσύνη». Με αυτή την έννοια, η Τ.Ν. δεν αφορά μόνο το μέλλον των μηχανών, αλλά πρωτίστως τις οντολογικές προϋποθέσεις και μετατοπίσεις μέσα από τις οποίες η νεωτερικότητα κατανόησε την ανθρώπινη νόηση και τον κόσμο ως πεδίο γνώσης. Σε αυτό το εννοιολογικό πεδίο παρεμβαίνει το βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη, «Η Τεχνητή “Νοημοσύνη” ενώπιον του εαυτού της: Επανεξέταση της σχέσης ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας», ένα έργο που χαρτογραφεί το πεδίο ενός αναγκαίου φιλοσοφικού διαλόγου γύρω από τα θεμέλια της Τ.Ν. και τις έννοιες μέσα από τις οποίες την κατανοούμε. (...)

Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Ι. Βαρθολομαίος, Εφημερίδα των Συντακτών (10/04/2026)