Εξώφυλλο & Δελτίο τύπου

1η έκδοση: Νοέμβριος 2011 / ΕΠΑΝΕΚΔΟΣΗ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 2025

Όταν ξεκίνησα να γράφω αυτό το συνοδευτικό κείμενο για το Queer ήμουν καθηλωμένος συγγραφικά, με παντελή απουσία θέλησης να το γράψω, ένα συγγραφικό αδιέξοδο δεσμευτικό σαν ζουρλομανδύας: «Ρίχνω μια ματιά στο χειρόγραφο του Queer και αισθάνομαι πως πολύ απλά δεν μπορώ να το διαβάσω. Το παρελθόν μου ήταν ένα δηλητηριασμένο ποτάμι από το οποίο είχα την τύχη να δραπετεύσω, και το οποίο ακόμα αισθάνομαι ως άμεση απειλή, χρόνια μετά τα γεγονότα που καταγράφονται − πρόκειται για κάτι αρκούντως οδυνηρό ώστε να δυσκολεύομαι να το διαβάσω, πόσο μάλλον να γράψω γι’ αυτό. Κάθε λέξη και χειρονομία μού προκαλεί ανησυχία». Η αιτία της απροθυμίας μου γίνεται ακόμα πιο ξεκάθαρη όταν αναγκάζω τον εαυτό μου να παρατηρήσει προσεκτικά: κινητήρια και δημιουργική δύναμη του βιβλίου αποτελεί ένα γεγονός το οποίο δεν αναφέρεται ποτέ, μάλιστα οποιαδήποτε αναφορά σε αυτό αποφεύγεται συστηματικά: το ατύχημα του πυροβολισμού της γυναίκας μου, της Τζόαν, τον Σεπτέμβριο του 1951.

_{(Απόσπασμα από την εισαγωγή εισαγωγή του Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ για την έκδοση του 1985)}

Παρόλο που ο Μπάροουζ έγραψε το Queer το 1952, σε μια εποχή που ήδη απολάμβανε κάποιας φήμης, το έργο παρέμεινε ανέκδοτο για περισσότερες από τρεις δεκαετίες επειδή περιέγραφε ξεκάθαρα τον πόθο ενός ομοφυλόφιλου. Με φόντο τη σκοτεινή και βουτηγμένη στη διαφθορά πόλη του Μεξικού της δεκαετίας του ’40, το μυθιστόρημα αφηγείται τη ζωή του Ουίλιαμ Λι, ενός άντρα που βασανίζεται στην προσπάθειά του να κόψει την ηρωίνη, αλλά και από τον ανεκπλήρωτο ερωτικό του πόθο για έναν άλλο χρήστη. Η αφήγηση είναι διάσπαρτη με ευφυείς κωμικούς μονολόγους που προετοιμάζουν το έδαφος για το Γυμνό Γεύμα – ωστόσο η ατμόσφαιρα παραμένει βαριά, δυσοίωνη, queer. Ένα τολμηρό αυτοβιογραφικό πορτρέτο με σαφείς πολιτικές προεκτάσεις, μια δυνατή ιστορία αγάπης αλλά και ένα μωσαϊκό κωμικών και τραγελαφικών φαντασιώσεων.

Η νέα, οριστική έκδοση, που κυκλοφόρησε στο εξωτερικό με αφορμή τα 25 χρόνια του μυθιστορήματος και που ο Τόπος παρουσιάζει σε νέα μετάφραση, περιλαμβάνει την εισαγωγή του επιμελητή Όλιβερ Χάρις και ένα εκτενές παράρτημα με σχόλια του επιμελητή και με την αποκαλυπτική εισαγωγή του Μπάροουζ στην έκδοση του 1985, όπου ο συγγραφέας αναλογίζεται τις συγκλονιστικές προσωπικές του εμπειρίες που τον οδήγησαν στη συγγραφή αυτού του προκλητικού αριστουργήματος.

***

Το Queer τυχαίνει φαντασμαγορικής διασκευής από τον διαρκώς απρόβλεπτο Ιταλό σκηνοθέτη Λούκα Γκουαντανίνο (Call me by your name, Challengers, Io Sono l’Amore), ο οποίος κατορθώνει να συλλάβει το πνεύμα του συγγραφέα και να υπογράψει ένα γοητευτικό κινηματογραφικό παράδοξο, με έξοχο πρωταγωνιστή του τον Ντάνιελ Κρεγκ. Η ταινία προβλήθηκε στο διαγωνιστικό τμήμα του Φεστιβάλ της Βενετίας, ενώ απέσπασε Υποψηφιότητα για τις Χρυσές Σφαίρες 2025, Α’ Ανδρικού Ρόλου για τον Ντάνιελ Κρεγκ αλλά και για τα επερχόμενα Critics Choice Awards 2025, μεταξύ άλλων βραβείων και κριτικών.

Το National Board of Review τοποθέτησε την ταινία στις 10 καλύτερες της χρονιάς, ενώ χάρισε το βραβείο Καλύτερου Ηθοποιού στον Ντάνιελ Κρεγκ. 

Δείτε το trailer της ταινίας 

Παρουσίαση του βιβλίου από τον Πάνο Ραμαντάνη στο Left.gr

(...) Το Queer δεν είναι ένα απλό βιβλίο. Δεν είναι καν μια ιστοριούλα πάθους και πρέζας που ξεπηδά από το Γυμνό Γεύμα. Το Queer είναι μια αριστουργηματική σκεπτικιστική πρόζα που «σκιαγραφεί» την πιο άρρωστη και δημιουργική συγγραφική αυθεντία που ονομάζεται Ουίλιαμ Μπάροουζ! Προκλητικό, εμετικό, εξαιρετικό, θεϊκό, αηδιαστικό ή αριστουργηματικό το Queer του Μπάροουζ αποτελεί ένα «ενθύμιο φρίκης», έναν «οδηγό» της βίας και της αθλιότητας που χαρακτήρισαν τον καπιταλιστικό κόσμο το τελευταίο μισό του περασμένου αιώνα…

Διαβάστε όλη την παρουσίαση εδώ.

Παρουσίαση στο periodiko.gr από τον Αλέξανδρο Στεργιόπουλο

(...) Μπάροουζ στο “Queer” ξεδιπλώνει τις λογοτεχνικές αρετές που τον έκαναν διάσημο. Το φαινομενικά άναρχο υλικό αποκτά σχήμα και μορφή μέσα από τη μέθοδο cut up, τον τεμαχισμό και την ανασύνθεση κειμένου, την ξεκάθαρη πρόθεση του να αφηγηθεί αυτό που βιώνει και τον ταλαιπωρεί και τους παραληρηματικούς ευφυείς μονολόγους του. Η ιστορία είναι απλή, αλλά ο τρόπος που εξελίσσεται η πλοκή έχει κάτι το τρικυμιώδες, ένα σπιράλ που σε παρασύρει και εκεί που νομίζεις ότι θα σε εκτοξεύσει σε άγνωστα μέρη, απότομα σε προσγειώνει και σου αφήνει χώρο και χρόνο να σκεφτείς.

Η συγκεκριμένη έκδοση, από τις εκδόσεις “Τόπος”, είναι η οριστική έκδοση και κυκλοφόρησε στο εξωτερικό με αφορμή τα 25 χρόνια του μυθιστορήματος. Περιλαμβάνει την εισαγωγή του επιμελητή Ολιβερ Χάρις, διαφωτιστική και κατατοπιστική, ενώ υπάρχει εκτενές παράρτημα με σχόλια του επιμελητή και την αποκαλυπτική εισαγωγή του Μπάροουζ στην έκδοση του 1985. Η μετάφραση ανήκει στον Γιώργο Μπέτσο και καταφέρνει να μας συστήσει το “Queer” και τον Μπάροουζ όπως μας άφησε να τον γνωρίσουμε.

Διαβάστε όλη την παρουσίαση εδώ
Αλέξανδρος Στεργιόπουλος, toperiodiko.gr (22/01/18)
 

Γράφει ο Θοδωρής Αντωνόπουλος για την Lifo
«Queer»: Το μυθιστόρημα της στέρησης που πόνεσε τον Μπάροουζ

Μια αναδρομή στην έξοχη, προκλητική όσο και «προφητική» νουβέλα του Ουίλιαμ Μπάροουζ στην οποία βασίστηκε η πολυαναμενόμενη ταινία του Λούκα Γκουαντανίνο που βγαίνει σύντομα στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ από τον Λούκα Γκουαντανίνο της εμβληματικής νουβέλας του Ουίλιαμ Μπάροουζ «Queer» –η δεύτερη κινηματογραφική διασκευή έργου του σπουδαίου Αμερικανού συγγραφέα μετά το συγκλονιστικό «Γυμνό Γεύμα» του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ το 1991– με τον Ντάνιελ Γκρεγκ στον πρωταγωνιστικό ρόλο φέρνει ξανά στην επικαιρότητα ένα βιβλίο που είχε πονέσει τόσο τον δημιουργό του και ήταν ταυτόχρονα τόσο μπροστά από την εποχή που γράφτηκε και ως θεματολογία και ως τίτλος, ώστε χρειάστηκαν 32 ολόκληρα χρόνια και τρεις «επανεγγραφές» πριν από την οριστική του έκδοση (Viking Press, 1985). Δεν ήταν μόνο η τολμηρή για τα τότε ήθη ειδικά υπόθεση –η βασανιστική προσπάθεια του Ουίλιαμ Λι, alter ego του Μπάροουζ, να απεξαρτηθεί από την ηρωίνη και να χειριστεί, ταυτόχρονα, τον ανεκπλήρωτο ερωτικό του πόθο για έναν νεότερό του άντρα, επίσης εξαρτημένο–, ήταν και οι  αναφορές στον ακούσιο φόνο της τότε συντρόφου του συγγραφέα Τζόαν Βόλμερ (Μεξικό, 6/9/1951). 

Η τραγωδία αυτή υπήρξε καθοριστική για τη μετέπειτα εξέλιξή του και θα την κουβαλούσε ως βάρος δυσβάστακτο μέχρι την αποδημία του το 1997. Πρώην σύζυγος του Τζακ Κέρουακ, η Τζόαν υπήρξε «μούσα» των μπιτ και μητέρα του Ουίλιαμ Μπάροουζ Τζούνιορ, ο οποίος έμελλε να πεθάνει αλκοολικός μόλις στα 33 του, έχοντας στο μεταξύ αποκηρύξει τον διάσημο πατέρα του. Δεν ισχύει, ωστόσο, ότι κατόπιν αυτού «έγινε» ομοφυλόφιλος, καθώς η έλξη για το ίδιο φύλο και προϋπήρχε και είχε εκφραστεί, απλώς δεν είχε γίνει ακόμα συνειδητό βίωμα, κάτι που αντανακλάται στο εν λόγω βιβλίο.  

Το «Queer» κυκλοφόρησε αρχικά στην Ελλάδα το 1998 από τις εκδόσεις Πλέθρον με τον τίτλο «Αδερφή» και το 2011 από τις εκδόσεις Τόπος σε μετάφραση Γιώργου Μπέτσου, μαζί με τη μακροσκελή, αλλά πολύ κατατοπιστική εισαγωγή του συγγραφέα και εκδότη Όλιβερ Χάρις – οι ίδιες εκδόσεις κυκλοφόρησαν πρόσφατα για πρώτη φορά στα ελληνικά το τελευταίο μυθιστόρημα του Μπάροουζ, τις «Δυτικές Χώρες» (1987), κατακλείδα της θρυλικής «Τριλογίας της Κόκκινης Νύχτας», επίσης άχαστο! 

Οι εφιάλτες της εξάρτησης και οι Ερινύες ενός σκοτεινού παρελθόντος, οι άλλοτε «υπνώττουσες» και καταπιεσμένες, αλλά ορμητικές και αψιές όταν ξεσπούν επιθυμίες, δραματικές συναισθηματικές εντάσεις που εναλλάσσονται με κωμικούς μονολόγους και τραγελαφικές φαντασιώσεις, αυταρχικές εξουσίες που απεργάζονται ολοκληρωτικά συστήματα ελέγχου, underground στέκια και φάτσες, ένα περιπετειώδες ταξίδι στη ζούγκλα του Αμαζονίου σε αναζήτηση ενός θεραπευτικού ψυχεδελικού φυτού, όλα αυτά με κύριο σκηνικό τη χαοτική, διεφθαρμένη, εγκληματική, αλλά ταυτόχρονα ηδονική και παράδοξα συμπεριληπτική Πόλη του Μεξικού τη δεκαετία του ’40 συνθέτουν το παζλ αυτού του μικρού σε έκταση, αλλά πολυεπίπεδου και πυκνογραμμένου βιβλίου που προοριζόταν για συνέχεια του «Junkie», του διασημότερου ίσως έργου του Μπάροουζ. Την πρώτη του αυτή τριλογία συμπλήρωναν οι «Επιστολές του Γιαχέ» που συνέγραψε με τον Άλεν Γκίνσμπεργκ. 

Σύμφωνα με τον ίδιο τον Μπάροουζ, το «Junkie» ήταν ένα μυθιστόρημα εθισμού, ενώ το «Queer» ένα μυθιστόρημα στέρησης. Ακριβέστερα, κατά τον Χάρις, στο πρώτο εκείνο βιβλίο ο συγγραφέας είχε τον διακόπτη της επιθυμίας κλειστό, ενώ στο δεύτερο πατημένο: «Η ανοχή του Λι στην καταπίεση των παρορμήσεών του ήταν μικρή. Οι περιορισμοί στην εκδήλωση των επιθυμιών του ήταν σαν τα κάγκελα ενός κλουβιού, σαν αλυσίδα δεμένη σε κολάρο, κάτι με το οποίο είχε εξοικειωθεί όπως εξοικειώνονται τα ζώα… Ποτέ δεν παραιτήθηκε, το βλέμμα του ήταν μόνιμα στραμμένο έξω – ήταν σε εγρήγορση, καραδοκώντας τη στιγμή που ο κλειδοκράτορας θα ξεχνούσε την πόρτα ανοικτή, που το κολάρο θα ξέφτιζε, που ένα κάγκελο θα χαλάρωνε, υποφέροντας στωικά ένα μαρτύριο που δεν το είχε διαλέξει». Φαίνεται άλλωστε πως συναισθανόταν ότι το πάθος για την ηρωίνη και το στερητικό σύνδρομο που προκαλεί η έλλειψή της στον εξαρτημένο προσομοιάζουν στο ανεξέλεγκτο, εμμονικό ερωτικό πάθος και στο σύνδρομο στέρησης από τη μη ικανοποίησή του. «Με χτύπησε ένα κύμα πόνου και απόγνωσης σαν να είχα σουτάρει στη φλέβα, εγκαταστάθηκε στους πνεύμονες και γύρω από την καρδιά μου», αφηγείται ο Λι όταν ένας άλλος Αμερικανός «αυτοεξόριστος» στην Πόλη του Μεξικού τού λέει ότι είδε πριν από κάναν μήνα στο απέναντι πεζοδρόμιο τον νεαρό αμφιφυλόφιλο σύντροφό του Γιουτζίν Άλερτον, που στην ταινία υποδύεται ο Ντρου Στάρκι. (...)

Διαβάστε τη συνέχεια εδώ
Γράφει ο Θ. Αντωνόπουλος για την Lifo (10/11/2024)

Documento Docville, γράφει ο Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης
 Ο αιώνας του Μπάροουζ

(...) το «Queer» είναι σημαντικό καθόσον περιέχει ήδη, με σπασμωδικό αλλά καίριο τρόπο, τα θέματα που έμελλε να απασχολήσουν τον Μπάροουζ και να τον αναδείξουν σε ένα είδος καταγραφέα της εποχής του αλλά και προφήτη, τρόπον τινά, σχετικά με τα πεπραγμένα του 21ου αιώνα: τον εθισμό, τον έλεγχο, την εξουσία, τη μετατροπή του κόσμου σε ένα σύμπαν εικόνων, τη διολίσθηση του είναι σε έχειν και του έχειν σε φαίνεσθαι (εδώ ο Μπάροουζ συναντιέται με τον Γκι Ντεμπόρ), τον εγκλωβισμό μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας στο λεγόμενο στούντιο της πραγματικότητας, τη σημασία και την ισχύ της υβριδικής γραφής, την έξαρση της κουίρ λογοτεχνίας, τη γενικευμένη παράνοια, την απώλεια διακριτικής ταυτότητας, τη ρευστότητα των εννοιών και πάει λέγοντας.

Επίσης, είναι σημαντικό το «Queer» ως πηγή πληροφοριών για τον συγγραφέα, ιδίως μέσα από την προσθήκη του προλόγου, από τον οποίο μαθαίνουμε κρίσιμα πράγματα σχετικά με το πώς αντιμετώπιζε ο Μπάροουζ τη γραφή. (...) 

Διαβάστε το άρθρο εδώ
γράφει ο Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης 
Documento Docville, 08/02/2025

------------------------------------------------

Δείτε στον οδηγό ανάγνωσης τις πρώτες σελίδες της εισαγωγής του επιμελητή Όλιβερ Χάρις.
Διαβάστε εδώ μια παρουσίαση του βιβλίου στο periodiko.gr από τον Αλέξανδρο Στεργιόπουλο (02/01/18).