Εξώφυλλο & Δελτίο τύπου
1η Έκδοση: Οκτώβριος 2026
Οι συγγραφείς αυτού του βιβλίου είναι µέλη μιας παρέας που επανασυνδέθηκε το 2023, στην επέτειο των 50 χρόνων της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. Και οι «34», που μοιράστηκαν, από διαφορετικές θέσεις και µε διαφορετικούς τρόπους, την εμπειρία της τυραννίας της δικτατορίας, αποφασίζουν να μιλήσουν σήμερα συλλογικά για το παρελθόν και το παρόν τους. Μια αυτοσχέδια χορωδία, χωρίς μαέστρο και παρτιτούρες, που την ενώνει η κοινή επιθυμία να κρατηθεί ζωντανό το πνεύμα του Νοέμβρη του ’73, όχι µέσω της αναπόλησης και της νοσταλγίας, αλλά μέσα από την αντίσταση στη βαρβαρότητα και στις αδικίες του σήμερα.
Στο βιβλίο αυτό συνυπάρχουν άνθρωποι που ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές στην πολιτική, επαγγελματική και προσωπική τους ζωή. Στα φοιτητικά τους χρόνια γνώρισαν το σκοτάδι της δικτατορίας, αλλά και τη συλλογικότητα και την αλληλεγγύη του αντιδικτατορικού αγώνα – μια πολύτιμη κληρονομιά. Σκοτεινό, δυσοίωνο προβάλλει το «τώρα», στην Ελλάδα και στον κόσμο, όμως επιλέγουν αυτή η διαπίστωση να µην οδηγεί στην απελπισία και την παραίτηση.
Οι συναντήσεις της παρέας κάθε Παρασκευή και τούτη η συλλογική έκδοση είναι μια απάντηση στην κυρίαρχη προτροπή «ο καθένας µόνος του», που διαδέχτηκε το «όλοι μαζί» των χρόνων της δικτατορίας. Στο δόγμα της «ατομικής ευθύνης» αντιπαρατάσσονται η συλλογική ευθύνη, η αποφυγή της σιωπής και η διαβεβαίωση ότι «είμαστε ακόμα εδώ, καταθέτοντας τη δική µας αλήθεια ενάντια στους αυτάρεσκους αφορισμούς και στις εύκολες γενικεύσεις».
***
Για το Τότε & τώρα γράφουν: Νάντια Βαλαβάνη, Αχιλλέας Γκέκας, Γιώργος Γκέκας, Ντόρα Γροσοµανίδου, Ολύµπιος Δαφέρµος, Γιώργος ∆ικαιάκος, Γιάννης Ευλογηµένος, Γιώργος Χ. Θεοχάρης, Μήτσος Καρακώστας, Χαρά Κορτέση-Δαφέρµου, Ευτυχία Λεοντίδου, Λίλα Λεοντίδου, Στέλιος Λογοθέτης, Αντώνης Μαούνης, Νίκος Γ. Μαράτος, Δέσποινα Μαρίνου, Νίκος Μιχαλίτσης, Μάκης Μπαλαούρας, Γιάννης Μπεθάνης, Γιάννης Νισταζάκης, Γιώργης Α. Οικονοµόπουλος, Γιώργος Ν. Οικονόµου, Στέφανος Πάντος-Κίκκος, Τάσης Παπαϊωάννου, Ευτυχία Ροδοπούλου, Εύη Τζανεττή, Μαριάννα Τζιαντζή, Γιάννης Τόλιος, Νίκη Τρουλλινού, Ζέλα Φυκούρα, Bασίλειος Χριστόπουλος, Αρτέµης Ψαροµήλιγκος, Δηµήτρης Ψαρράς, Αλκµήνη Ψιλοπούλου.
Τα συγγραφικά δικαιώματα από τις πωλήσεις του βιβλίου θα διατεθούν στον ΣΦΕΑ (Σύνδεσμος Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974).
Η εικόνα του εξωφύλλου είναι έργο του Τάση Παπαϊωάννου, μια επιζωγραφισμένη µε λαδοπαστέλ φωτογραφία του Niels Schabrod η οποία τραβήχτηκε τον Απρίλιο του 2026 στο Καφέ του Κήπου του Μουσείου, έναν από τους τόπους συνάντησης της «παρέας της Παρασκευής».
Διαβάστε το κείμενο του Δημήτρη Ψαρρά για τις «Πέντε αρνήσεις της εξέγερσης», εδώ (DNEWS, 12/11/2026).
«Λέγαμε δημοκρατία και συγκλονιζόμασταν»
Γράφει ο Θοδωρής Αντωνόπουλος, στην εφημερίδα LIFO
Αντιστάθηκαν, αγωνίστηκαν, διώχθηκαν, βασανίστηκαν, φυλακίστηκαν, ρίσκαραν σπουδές, καριέρα και την ίδια τη σωματική τους ακεραιότητα, βγήκαν όμως νικήτριες και νικητές. Μισό και πλέον αιώνα μετά, τι αναθυμούνται από τη χούντα και το Πολυτεχνείο, τι απολογισμούς κάνουν και πώς κρίνουν τόσο το «μετά» όσο και τη σημερινή πραγματικότητα;
«Η μνήμη δεν είναι ένα αρχείο μέσα στο οποίο διατηρούνται αναλλοίωτες οι εικόνες του παρελθόντος. Είναι μια ενεργή διαδικασία επιλογής, αποσιώπησης και επανερμηνείας», γράφει στην εισαγωγή ο ιστορικός Βαγγέλης Καραμανωλάκης. Στο πλαίσιο αυτά, ο συλλογικός τόμος των εκδόσεων Τόπος που μόλις κυκλοφόρησε με τίτλο «Τότε και τώρα: Από τη λάμψη του Πολυτεχνείου στο ημίφως του σήμερα - 34 φωνές» θέτει μεν ένα κοινό ερώτημα, δεν προσφέρει ωστόσο μια κοινή απάντηση, καθώς μπορεί η αφετηρία να είναι κοινή, τα μετέπειτα βιώματα όμως συχνά διαφέρουν, όπως και οι διαπιστώσεις: «Άλλοι συγγραφείς αναζητούν στο “τότε” ένα απόθεμα αξιών για τους σημερινούς αγώνες. Άλλοι αναμετρώνται με την έκταση της διάψευσης. Άλλοι καταγράφουν την αμηχανία μια Αριστεράς που δεν διαθέτει πλέον τις βεβαιότητες και τη γλώσσα του παρελθόντος. Υπάρχουν εκείνοι που εξακολουθούν να πιστεύουν στην αναγέννηση των κινημάτων και άλλοι που διατυπώνουν έναν πολύ πιο σκοτεινό απολογισμό. Μια συνεχής εναλλαγή ανάμεσα στην απογοήτευση και την ελπίδα, στην παραδοχή της ήττας και την άρνηση της παραίτησης»,
Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Θοδωρής Αντωνόπουλος, LIFO (16/11/2026)
Το φως της μνήμης του Πολυτεχνείου απέναντι στη συκοφάντηση και τη φιλοχουντική προπαγάνδα των ομοϊδεατών Γεωργιάδη
γράφει ο Γιάννης Μπασκάκης, στο in.gr
(...) «Οι συντάκτες αυτού του βιβλίου δεν είναι παρά μικροί στρατιώτες στον αέναο πόλεμο της μνήμης ενάντια στη λήθη», σημειώνουν στην εισαγωγή του βιβλίου οι επιμελήτριες της έκδοσης, Χαρά Κορτέση-Δαφέρμου και Μαριάννα Τζιαντζή και επισημαίνουν: «Όλους τους άγγιξε, τους θάμπωσε η λάμψη του Πολυτεχνείου. Μια λάμψη που διαρκεί πολύ, παρόλο που αρκετοί επιχειρούν να το «χαμηλώσουν», να το υποτιμήσουν, να διαστρεβλώσουν το περιεχόμενο εκείνης της εξέγερσης. Οι απόπειρες αυτές, τα ψεύδη που προβάλλονται για αλήθειες, έχουν ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες και εκφράζονται άλλοτε με χυδαίους και άλλοτε με κάπως εκλεπτυσμένους τρόπους. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους αποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην παρούσα έκδοση, δεν είναι όμως ο μοναδικός».
Επισημαίνουν ακόμα πως «οι συναντήσεις της παρέας κάθε Παρασκευή και τούτη η συλλογική μας έκδοση είναι προσπάθειες να απαντήσουμε στο κυρίαρχο δόγμα «ο καθένας μόνος του», που διαδέχτηκε το «όλοι μαζί» των χρόνων της δικτατορίας. Στο δόγμα της
«ατομικής ευθύνης» αντιπαρατάσσουμε τη συλλογική ευθύνη, την αποφυγή της σιωπής και τη διαβεβαίωση ότι είμαστε ακόμα εδώ, καταθέτοντας τη δική μας αλήθεια ενάντια στους αυτάρεσκους αφορισμούς και στις εύκολες γενικεύσεις». (...)
Διαβάστε περισσότερα, εδώ
Γιάννης Μπασκάκης, in.gr (17/11/2026)
|